Pan Marian Zebrzowski, emerytowany nauczyciel historii i były dyrektor Szkoły Podstawowej w Starochęcinach,
w bardzo ciekawy sposób przybliżył nam zawiłe drogi do uzyskania niepodległości i do powstania państwa polskiego
w 1918 r.
Jeszcze w XVI w. Rzeczpospolita była mocarstwem wśród krajów Europy. Nawet car rosyjski Wasyl IV w 1611 r. składał hołd polskiemu królowi - Zygmuntowi III Wazie, a w XVIII w. w wyniku 3 rozbiorów ( 1772, 1793, 1795 ) zniknęła z mapy Europy. Państwo nasze przestało istnieć, na co złożyło się wiele przyczyn. Mówiono, że Polska nierządem stoi. Od wprowadzenia liberum veto zaczął się paraliż państwa polskiego. Ubywało wojska, pieniędzy, a szlachta dbała jedynie o własne interesy. W ten oto sposób staliśmy się bogatym i łatwym do zdobycia łupem. Owszem, była grupa patriotów z Czartoryskimi na czele, którzy próbowali ratować Rzeczpospolitą poprzez wprowadzenie ustaw o podatku, liczebności armii do 100 tys. żołnierzy, czy uchwalenie Konstytucji 3 Maja w 1791 r. Dochodzi jednak do zdrady narodowej. Targowiczanie - Ksawery Branicki, Szczęsny Potocki, Seweryn Rzewuski zwracają się o pomoc zbrojną do carycy Katarzyny. Wojska rosyjskie wkraczają do Polski. Na domiar złego król Stanisław August Poniatowski przechodzi na stronę Targowicy. Wielkie znaczenie w walkach o odzyskanie niepodległości odegrał Tadeusz Kościuszko przywódca powstania, który chciał wciągnąć do powstania chłopów. Uniwersał Połaniecki obiecywał walczącym chłopom wolność i zniesienie pańszczyzny. Szlachta jednak nie pozwoliła na wprowadzenie w życie tych reform. Mimo wielkiej waleczności żołnierzy, kosynierów, powstanie nie miało większych szans na zwycięstwo. Wymordowano wiele tysięcy ludzi, a jeszcze więcej wzięto do niewoli lub zesłano na Sybir. Nadzieja na odzyskanie niepodległości upadła. Oczy Polaków kierują się ku Francji i Napoleonowi. We Włoszech powstają legiony polskie pod dowództwem J. H. Dąbrowskiego, jemu to J. Wybicki poświęca pieśń ,, Mazurek Dąbrowskiego", która z czasem staje się naszym hymnem narodowym. Żołnierze, walcząc u boku Napoleona wierzyli, że jest to droga do odzyskania wolności Ojczyzny. Utworzenie Księstwa Warszawskiego dawało wielką nadzieję na odbudowę Polski. Jednak po Kongresie Wiedeńskim 1815 r. po klęsce Napoleona Rosja, Prusy i Austria dokonują nowego podziału, a utworzone Królestwo Polskie zostaje włączone do Rosji, car rosyjski jest jego królem. Polacy nadal marzą o wolności. Powstają tajne organizacje młodzieżowe na Litwie – Filomaci i Filareci, tajny związek w Szkole Podchorążych w Warszawie. 29 listopada 1830 r.wybucha powstanie listopadowe, którym dowodzą wspaniali oficerowie z czasów Kościuszki i Napoleona : J. Chłopicki, I. Prądzyński i inni. Mimo wielu z wycięskich bitew, powstanie upadło, a droga do wolności oblana śmiercią tysięcy żołnierzy, aresztowaniami, zesłaniem na Sybir, konfiskatą mienia. 1848 r. - Wiosna Ludów i znów myśl o wolnej Polsce żyje w narodzie. 1863 r.- wybucha Powstanie Styczniowe, które mimo klęski odegrało ogromną rolę, pokazało waleczność Polaków. Stoczono ponad 1200 bitew i potyczek. Znów aresztowania, zesłania, płacz matek i wdów. 1904 r. - całkowita klęska Rosji w wojnie z Japonią. 1905 r - Rosja osłabiana wojną i rewolucją. Na scenę polityczną wysuwa się młody Józef Piłsudski. który wzrasta w atmosferze patriotycznej i narodowo - wyzwoleńczej. Za swoją działalność 5 lat spędza na Syberii. 1914 r.- wybucha I wojna światowa. Niemcy, jako mocarstwo, chcą nowego podziału świata. Europa podzielona na 2 bloki militarne: Trójprzymierze skupiające Niemcy, Austro - Węgry, Włochy i Trójporozumienie skupiające Anglię, Francję i Rosję. J. Piłsudski widzi, że nasi zaborcy stoją teraz po przeciwnych stronach i będą walczyć ze sobą. Jako mądry polityk bezbłędnie przewiduje przebieg wojny i staje po stronie Austrii. Polacy, niestety, walczyli we wszystkich armiach zaborczych. Powstają Legiony Polskie w zaborze austriackim, a J. Piłsudski zostaje komendantem I brygady. Niemcy, widząc waleczność Polaków, chcą ściągnąć ich do swej armii. Wydają akt, w którym ogłaszają, że w razie zwycięstwa Niemiec z wydartych ziem Rosji utworzone będzie państwo polskie. Ten dokument zmusił Anglię, Francję i Stany Zjednoczone, (które przystąpiły do wojny) do wypowiedzenia się w kwestii niepodległości Polski. Było pewne, że po zakończeniu wojny sprawa Polski będzie jedną z ważniejszych i musi być załatwiona. Niemcy żądają od Piłsudskiego przysięgi na wierność armii niemieckiej i państwu niemieckiemu. J. Piłsudski odmawia i 2 lipca 1917 r. podaje się do dymisji, odmawia złożenia przysięgi. 22 lipca zostaje aresztowany wraz z Kazimierzem Sosnkowskim i uwięziony w twierdzy w Magdeburgu. Legioniści też odmawiają złożenia przysięgi i zostają internowani w obozach niemieckich. W 1918 r. następuje rozpad cesarstwa Austro - Węgierskiego, powstaje szereg nowych państw, a 11 listopada Niemcy popisują akt kapitulacji. J. Piłsudski zwolniony z Magdeburga przyjeżdża do Warszawy i zostaje ogłoszony naczelnikiem tworzącego się państwa. Przystępuje do tworzenia struktur państwa polskiego. Droga do wolności trwała 123 lata i była opłacona życiem i krwią setek tysięcy Polaków. My, żyjący w wolnej Polsce winniśmy IM wdzięczność i pamięć.
Artykuł Wanda Polańska. Zdjęcia Stan!sław Król
