8 listopada 2018 r słuchacze Chęcińskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku mieli przyjemność uczestniczyć w bardzo ciekawym wykładzie na temat „Historia Polski w pigułce (do 1795 r.) Wykład poprowadziła Pani dr Grażyna Barwinek.
Przedstawiając nam historię Polski do 1795 r. poruszyła następujące zagadnienia: 1. Pradzieje ziem polskich; kultury archeologiczne: - kultura ceramiki sznurkowej, grobów kloszowych, naczyń lejkowatych, przeworska., kultura łużycka, Biskupin. Poznaliśmy bardzo ciekawe informacje na temat Biskupina. Osada w Biskupinie wiąże się z kręgiem kulturowym kultury łużyckiej. Gród założono na podmokłej wyspie na jeziorze Biskupskim, o kształcie w przybliżeniu owalnym i powierzchni ok. 2 ha. Gród biskupiński był zasiedlony przez 150 lat. Na terenie osady znajdowało się ok. 160 domostw, o wymiarach przeciętnie ok. 8 x 10 m, usytuowanych rzędowo wzdłuż 11 ulic. Osada otoczona była wałem drewniano – ziemnym. Gród otaczał falochron zbudowany z ukośnie wbitych pali. Omówiony został szlak bursztynowy i dymarki.
2. Słowianie (charakterystyka, podział, struktura). Na ziemiach polskich początkowo podstawową komórką społeczną była rodzina wraz
z krewnymi. Grupa rodzin z danego terytorium tworzyła małą społeczność zwaną opolem. Opola z poszczególnych terenów (zazwyczaj oddzielonych od siebie barierami naturalnymi jak rzeki, góry czy bory) tworzyły plemiona. Na co dzień opolem zarządzał wiec plemienny, który w razie zagrożenia wybierał dowódcę (księcia lub wojewodę). Z czasem jednak tymczasowi wodzowie chcieli utrzymać władzę nad coraz liczniejszymi wspólnotami. Właśnie ich ambicje przyczyniły się do jednoczenia całych plemion we wspólnoty. Na terenach Polski mieszkało wiele plemion słowiańskich, z których największe to Wiślanie, Polanie i liczne inne plemiona. Wiele z nich zapewne zaczęło się jednoczyć, lecz największy sukces odnieśli Polanie. Pierwszym udokumentowanym władcą państwa Polan był Mieszko I Przed Mieszkiem państwem Polan rządził „król” Popiel a po nim kolejni potomkowie Piasta. Za panowania Mieszka I, kiedy Polanie przyjęli chrzest zbiorowo, miało miejsce wiele buntów przeciw nowej wierze. Miały one swój największy wydźwięk w powstaniu za Mieszka II, lecz nawet wcześniej kapłani starej wiary obmywali wiernych ze chrztu w dawnych świętych miejscach, chcąc utrzymać jak najliczniejszą grupę zwolenników wśród niższych warstw społecznych.
3. Początki Państwa Polskiego - Legendy o powstaniu Polski (Lechu, Czechu i Rusie, Popielu i Piaście Kołodzieju). Pani dr Grażyna Barwinek przypomniała znane nam wszystkim legendy nawiązujące do powstania Państwa Polskiego .Jedną z najpiękniejszych i znanych z dzieciństwa jest legenda o Lechu, Czechu i Rusie”. To właśnie Lech ze swoją drużyną odpoczywał pod rozłożystym drzewem. Na czerwonym tle nieba ukazał się mu biały orzeł. I tak wg legendy powstało miasto Gniezno dające początek nowemu państwu. Pozostałe legendy są także bardzo ciekawe i nawiązują swoją treścią do początków naszej historii.
4. Podział na dynastie (Piastów i Jagiellonów) i królów elekcyjnych. Pani dr Grażyna Barwinek zaprezentowała sylwetki władców Polski i ich drogę do korony. Przedstawiła osiągnięcia królów Polski w rozwoju politycznym, społecznym i gospodarczym kraju. Wiele uwagi skupiła na okresie tworzenia państwowości polskiej od IX wieku aż do utraty wolności. Oto kilka najważniejszych wydarzeń.
Pierwszy władca: Mieszko I 966r – Chrzest Polski z rąk Czechów, by nie być zależnym
od Niemiec, początek organizacji kościelnej w Polsce. 972 – Bitwa pod Cedynią, Mieszko zdobywa Pomorze Zachodnie, 990 – Mieszko zdobywa Śląsk i Małopolskę.
Bolesław Chrobry: 992-1025, 997- Św. Wojciech wyrusza z misją do Prus, ginie z rąk Prusów. 1000 – zjazd w Gnieźnie, Otto przybywa z pielgrzymką do grobu św. Wojciecha, uznanie przez Cesarza potęgi Bolesława, utworzenie biskupstwa w Krakowie, Kołobrzegu i Wrocławiu, arcybiskupstwa w Gnieźnie. 1025 koronacja Bolesława Chrobrego na króla Polski, dwa miesiące później umiera.
Rozbicie dzielnicowe – 1138 (śmierć Bolesława Krzywoustego). 1320 –Władysław Łokietek koronuje się w Krakowie na króla Polski ( koniec rozbicia dzielnicowego. 1333 – śmierć Władysława Łokietka, rządy obejmuje jego syn Kazimierz Wielki. 1343 – pokój wieczysty z Krzyżakami w Kaliszu, 1364 – założenie Akademii Krakowskiej. 1370 – śmierć Kazimierza Wielkiego – koniec dynastii Piastów.
DYNASTIA JAGIELLONÓW:
- Władysław II Jagiełło:1386-1434:1401-unia wileńska, bitwa pod Grunwaldem 1410 rok,-Władysław III Warneńczyk:1434-1444:1440 rok, zostaje królem Węgier,1444 rok klęska pod Warna - Kazimierz IV Jagiellończyk:1446-1492:lata 1454-66 to wojna trzynastoletnia ,1466 podpisanie drugiego pokoju toruńskiego. - Zygmunt I Stary:1506-1548:lata 1519-1521 to wojna z Krzyżakami zakończona sekularyzacją zakonu,1525 rok to hołd pruski księcia Albrechta Hohenzollerna. rok 1537 to ,,wojna kokosza" czyli pierwszy w Polsce rokosz szlachty.
KRÓLOWIE ELEKCYJNI: - Jan Kazimierz: 1648-1668: potop szwedzki (1655-1656), pokój w Oliwie (1660), abdykacja króla (1668) - Jan III Sobieski: 1674-1696: odsiecz wiedeńska - Stanisław August Poniatowski: 1764-1795: I rozbiór Polski (1772), powstanie Komisji Edukacji Narodowej (1773), uchwalenie Konstytucji 3 Maja (1791), II rozbiór Polski (1793),powstanie kościuszkowskie (1794), III rozbiór Polski(1795).
Historia Polski to bardzo ciekawy temat, ale tylko nielicznym udało się poznać ją dobrze. Trzeba być pasjonatem i zagłębiać się w tajniki wiedzy historycznej. Po tym wykładzie nasza Pani Prezes Zenona Dołęgowska podziękowała Pani dr Grażynie Barwinek za tak ciek awą prezentację dziejów ziem polskich do 1795 r. Wprawdzie była to historia w pigułce, ale dowiedzieliśmy się wielu ciekawostek i poznaliśmy fakty historyczne, o których większość
z nas nie miała pojęcia lub dawno zapomniała. Byliśmy zadowoleni z wykładu i myślę, że niektórzy z nas połknęli historycznego bakcyla.
Elżbieta Ciepluch. Zdjęcia Józef Łysak
