Przemoc domowa (przemoc w rodzinie) – zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny, mąż, żona lub inna osoba wspólnie zamieszkująca bądź gospodarująca próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego ( partnera, dzieci, rodziców, rodzeństwo i innych). Używa przy tym przewagi fizycznej, gróźb, szantażu itd. w celu zranienia moralnie lub fizycznie.
Przemoc w rodzinie może przybierać różne formy:
- fizyczna - popychanie, bicie, szarpanie, duszenie, obezwładnianie, torturowanie, zamykanie w niebezpiecznym miejscu;
- psychiczna - ignorowanie uczuć, narzucanie własnych poglądów,nadmierne kontrolowanie, prześladowanie;
- seksualna - gwałt, wymuszanie nieakceptowanych praktyk seksualnych;
- ekonomiczna - niepozwalanie na pracę, niezaspokajanie podstawowych potrzeb materialnych, kontrolowanie
i odbieranie zarobionych pieniędzy.
Błędne pojęcie o przemocy:
ZA PRZEMOC ZAWSZE ODPOWIEDZIALNY JEST SPRAWCA. NIEZALEŻNIE OD TEGO, CO ZROBIŁA OFIARA.
Zachowanie dziecka, które jest świadkiem przemocy domowej to: strach, niepokój; poczucie winy; ambiwalencja (odczuwanie sprzecznych pragnień, przeciwstawnych uczuć).
Następstwa takiego zachowania: - agresywność, - zamiana ról, - kłopoty w szkole (agresywne zachowania wobec kolegów).
Osobowość osoby stosującej przemoc: sprawca przemocy domowej o osobowości dyssocjalnej (psychopata); sprawca o osobowości chwiejnej emocjonalnie; sprawca przemocy uzależniony od alkoholu; sprawca przemocy z organicznym uszkodzeniem mózgu. OSP (osoby stosujące przemoc) są na różnych poziomach zachowań:
- poznawczy (przekonanie, że użycie siły jest konieczne, jeśli bliscy nie postępują według ich życzenia, przekonanie, aby wzbudzać szacunek należy wywoływać lęk);
- emocjonalny (brak wrażliwości na cierpienie i ból innych, lęk przed porzuceniem);
- behawioralny (słaba samokontrola, jako wymówka usprawiedliwiająca agresywne zachowanie).
Sprawca przemocy najczęściej przedstawia ofiarę jako chorą psychicznie i niebezpieczną dla otoczenia, jako osobę histeryczną i przewrażliwioną. Siebie prezentuje jako osobę odpowiedzialną, rzeczową, opanowaną, uprzejmą, aby ofiara zrozpaczona, przestraszona, rozemocjonowana wydała się interweniującym mniej wiarygodna.
Przeciwdziałanie przemocy: - grupy korekcyjne dla osób stosujących przemoc; - grupy wsparcia dla osób doświadczających przemocy; - indywidualna pomoc psychologiczna dla osób uwikłanych w przemoc; - mieszkania hostelowe; - pomoc prawna; - monitorowanie przez policję i opiekę społeczną.
Artykuł Helena Król. Fotografie Stanisław Król
