Łagodny przerost gruczołu krokowego

Gruczoł krokowy (stercz, prostata) jest narządem występującym u mężczyzn. Ma kształt i wielkość orzecha włoskiego. Znajduje się tuż pod pęcherzem moczowym,otacza cewkę moczową. Produkuje płyn, który jest ważnym składnikiem spermy – odżywia plemniki. Po 45 – 50 roku życia prostata stopniowo się powiększa i u części mężczyzn stanowi to przyczynę zaburzeń w oddawaniu moczu. Przyczyny tego nie są dokładnie poznane. Wydaje się ważną rolę odgrywa testosteron. Przerost prostaty występuje u około 80% mężczyzn w wieku 75 lat. Powiększający się gruczoł krokowy powoduje zwężenie cewki moczowej, która przebiega przez środek stercza co prowadzi do zaburzeń przepływu moczu podczas wydalania z pęcherza.

Objawy:  słaby strumień moczu. Słabnięcie strumienia moczu pod koniec mikcji , kiedy to mocz może wypływać kroplami. Konieczność odczekania zanim pojawi się mocz. Uczucie niecałkowitego opróżnienia pęcherza. Częstsze niż zwykle oddawanie moczu, zarówno w dzień jak i w nocy (parcia naglące). Nasilanie się objawów w czasie.

  

Zatrzymanie moczu:  może być całkowite – brak odpływu moczu z pęcherza (ból w dole brzucha), m oże być częściowe – tylko część moczu wypływa z pęcherza podczas odruchu mikcji, pozostały mocz zalega w pęcherzu moczowym i może być przyczyną ZUM lub nefropatiizaporowej.

ZGŁOŚ SIĘ DO LEKARZA. Jeśli trudności w oddawaniu moczu – nietrzymanie moczu lub krwiomocz.

ZGŁOŚ SIĘ NA SOR. Jeśli zatrzymanie moczu.

Badania: Ocena per rectum (badanie gruczołu krokowego palcem wprowadzonym do odbytnicy). Badanie ogólne moczu. PSA (swoisty marker sterczowy). Usg przy wypełnionym pęcherzu, ewentualnie: badanie urodynamiczne, cystoskopia.

Badanie per rectum (przez kiszkę stolcową. Około 50 % podejrzanych zmian w badaniu per rectum jest nowotworem. Wartość prognostyczna badania wzrasta w połączeniu z badaniem PSA. Możliwość wykrycia raka gruczołu krokowego przy prawidłowym (niskim) PSA. Badanie proste i tanie do wykonania – nie wymaga specjalistycznego sprzętu, możliwe do wykonania przez każdego lekarza.

Ocena gruczołu krokowego w trakcie badania per rectum. Wielkość (prawidłowy stercz ma wielkość orzecha włoskiego). Symetria (prawidłowy stercz jest symetryczny z wyczuwalną bruzdą międzypłatową). Nieprawidłowe badanie per rectum. Badanie bolesne (stan zapalny stercza). Gruczoł wyraźnie powiększony (średnica > 3cm – miękki ze spłyconą bruzdą międzypłatową – łagodny rozrost. Gruczoł niesymetryczny, wyczuwalne zgrubienia, stwardnienia – nowotwór.

PSA. Jest swoiste dla narządu (gruczołu krokowego), a nie dla choroby tego narządu. Podwyższone stężenie PSA może występować : w łagodnym rozroście gruczołu krokowego, zapaleniu gruczołu krokowego, nowotworze gruczołu krokowego. Stężenie PSA powinno być mierzone 48 godzin po czynnościach mogących wpływać na jego wartość (badanie per rectum, ucisk prostaty np. jazda na rowerze, aktywność seksualna (wytrysk nasienia), infekcja pęcherza moczowego. Jednorazowy pomiar PSA nie ma wartości diagnostycznej.

Leczenie łagodnego rozrostu stercza. Zmiana stylu życia: (zaprzestanie palenia tytoniu, ograniczenie spożycia kofeiny, opróżnienie pęcherza zawsze przed snem (nawet dwukrotnie w odstępie kilku minut), wydłużenie czasu pomiędzy mikcjami w ciągu dnia, raz w roku ocena lekarska powyżej 50 roku życia.

Leczenie farmakologiczne. Alfa blokery np. doksazosyna, tamsulozyna poprzez rozluźnienie mięśniówki dróg moczowych – łatwiejszy odpływ moczu z pęcherza moczowego – efekt 4-6 tygodniach stosowania. Inhibitory 5 alfa-reduktazy np. Finasteryd w celu zmniejszenia stercza-efekt widoczny po 6 miesiącach stosowania. Leki roślinne – nie ma dowodów naukowych na ich działanie.

Leczenie chirurgiczne: wskazania brak poprawy po leczeniu farmakologicznym, dotyczy to 20 -25% mężczyzn. Stosowane techniki: TURP – przezcewkowe częściowe usunięcie stercza, TUIP – przezcewkowe nacięcie stercza, usunięcie prostaty za pomocą lasera, (usunięcie stercza poprzez nacięcie krocza) – prostatektomia, założenie cewnika (jeśli doszło do zatrzymania moczu).

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie łagodnego rozrostu stercza? Całkowitego wyleczenia nie można uzyskać, ale u ok. 75-80% mężczyzn występuje istotna poprawa w trakcie stosowania leków wg zaleceń lekarza. U około 10% mężczyzn może być konieczne powtórzenie zabiegu chirurgicznego po 5 latach.

Czy można uniknąć zachorowania na łagodny przerost prostaty? Obecnie nie są znane sposoby zapobiegania przerostowi stercza. Istotne jest aby nie lekceważyć początkowych objawów choroby, co pozwala uniknąć poważnych powikłań (zatrzymanie moczu, nefropatia zaporowa). Ryzyko raka stercza nie jest większe u mężczyzn z przerostem stercza niż u tych bez przerostu.

Czynniki ryzyka nowotworu gruczołu krokowego. Dieta, otyłość, infekcje, stany zapalne, aktywność seksualna, czynniki zawodowe, obciążenia genetyczne.

ZAPAMIĘTAJ !!

Każdy mężczyzna po 50 roku życia powinien zostać zbadany przez urologa. Łagodny rozrost stercza dotyczy wszystkich mężczyzn, ale jedynie u niektórych wymaga leczenia. Leczenie operacyjne jest konieczne jedynie w niektórych przypadkach. Nie bagatelizuj krwiomoczu i/lub problemów z oddawaniem moczu – jeśli wystąpią zgłoś się do lekarza.

                                                                                                                       Notatka z wykładu Stanisław Król